Układ endokannabinoidowy to jeden ze sposobów, w jaki komórki organizmu przekazują sobie informacje. Obejmuje własne substancje sygnałowe, reagujące na nie receptory oraz enzymy uczestniczące w tworzeniu i rozkładzie tych substancji.
Najprostszy obraz wygląda tak: organizm wytwarza sygnał, receptor na niego reaguje, a aktywność komórki może się zmienić. Ten układ jest częścią naszego ciała. Nie trzeba używać konopi, żeby działał. NIH, 2016: biologia układu endokannabinoidowego, po angielsku.
Sygnały: organizm wytwarza je sam
Substancje nazywane endokannabinoidami powstają wewnątrz organizmu. Właśnie do tego odnosi się przedrostek „endo”. Dwa dobrze poznane przykłady to anandamid i 2-AG. Biorą udział między innymi w komunikacji pomiędzy komórkami nerwowymi. Wilson i Nicoll, 2001: badanie sygnałów w połączeniach nerwowych.
Nie musisz zapamiętywać ich nazw. Warto natomiast oddzielić je od CBD i THC występujących w konopiach. Podobne nazewnictwo nie oznacza, że są to te same związki. Organizm nie potrzebuje przyjmowania CBD, aby wytwarzać własne endokannabinoidy.
Receptory: miejsce, w którym sygnał wywołuje odpowiedź
Receptor to białko, które reaguje na określone substancje. Taka reakcja może zmienić przebieg procesów w komórce. Dwa najlepiej znane receptory kannabinoidowe oznacza się jako CB1 i CB2.
CB1 występuje licznie w układzie nerwowym, ale wykryto go również w innych tkankach człowieka. Galiègue i współautorzy, 1995: rozmieszczenie receptorów w ludzkich tkankach.
CB2 występuje przede wszystkim w komórkach odpornościowych, w tym w mikrogleju — komórkach odpornościowych obecnych w mózgu. Podział „CB1 tylko w mózgu, CB2 wyłącznie poza nim” byłby więc mylący. NIH, 2016: omówienie CB1 i CB2.
Receptor nie jest samym sygnałem. Substancja sygnałowa, receptor i odpowiedź komórki to trzy różne elementy, a nie trzy nazwy jednej rzeczy.
Enzymy: powstawanie i rozkład sygnałów
Enzymy umożliwiają lub przyspieszają reakcje chemiczne. Nie wszystkie pełnią tę samą funkcję. Jedne uczestniczą w powstawaniu endokannabinoidów: badacze opisali na przykład enzymy związane z wytwarzaniem 2-AG. Bisogno i współautorzy, 2003: enzymy uczestniczące w syntezie 2-AG.
Inne pomagają rozkładać sygnały. W badaniu komórek nerwowych szczura wykazano udział enzymu MAGL w rozkładzie 2-AG. Dinh i współautorzy, 2002: rozkład endokannabinoidu.
Nie ma więc jednego wspólnego „wyłącznika” dla całego układu. Powstanie substancji, reakcja receptora i rozkład sygnału to odrębne etapy.
Przykład: komórka nerwowa odsyła wiadomość
W niektórych połączeniach nerwowych komórka odbierająca sygnał może wysłać endokannabinoidową wiadomość w przeciwnym kierunku. Komórka, która wcześniej nadawała, może wtedy przejściowo uwalniać mniej określonego neuroprzekaźnika, czyli substancji przekazującej sygnał między komórkami.
Takie sprzężenie zwrotne badano w preparatach hipokampa, części mózgu szczura. To przykład lokalnego dostosowania komunikacji między komórkami. Nie opisuje każdej funkcji układu ani działania olejku CBD u człowieka. Wilson i Nicoll, 2001.
Co oznacza słowo homeostaza?
Homeostaza to utrzymywanie warunków wewnątrz organizmu w odpowiednich granicach mimo zachodzących zmian. Nie oznacza, że każdy parametr musi przez cały czas mieć identyczną wartość. NCI: wyjaśnienie homeostazy, po angielsku.
To pojęcie z fizjologii. Samo jego użycie nie uzasadnia rozpoznania „niedoboru CBD” ani obietnicy, że olejek przywróci równowagę. Wyjaśnienie działania organizmu nie jest oceną przydatności konkretnego produktu.
Gdzie w tym wszystkim znajduje się CBD?
CBD pochodzące z konopi jest osobnym przedmiotem badań. Naukowcy sprawdzają, z jakimi białkami może wchodzić w interakcje i na jakie procesy komórkowe może wpływać. O tym, jak odróżnić takie obserwacje od wyników badań u ludzi, piszemy w artykule jak działa CBD.
Jeśli potrzebujesz najpierw uporządkować nazwy substancji i produktów, wróć do wprowadzenia do CBD.
Najczęstsze pytania
Czy mam ten układ, jeśli nigdy nie używam konopi?
Tak. Organizm wytwarza własne endokannabinoidy. Działanie układu nie zależy od używania konopi.
Czy CB1 i CB2 to kannabinoidy?
Nie. To receptory, czyli białka reagujące na substancje. Endokannabinoidy są natomiast własnymi substancjami sygnałowymi organizmu.
Czy istnienie tego układu oznacza, że potrzebuję CBD?
Nie. Nie da się wyprowadzić takiego osobistego zalecenia z samej fizjologii. Pytania o zdrowie omów z lekarzem lub farmaceutą.
Od biologii do informacji o produkcie
Wiedza o układzie pomaga rozumieć teksty naukowe. Przy porównywaniu olejków potrzebne są jeszcze konkretne informacje o składzie i zawartości.